zwarte luis

Zwarte luis

 

Zwarte luis komt vooral voor bij volièrevogels, waar het in de nesten bloed opneemt van de jonge vogels. De "Zwarte luis" (Ornithonyssus bursa) is net als de bloedmijt (bloedluis) een mijt. Deze ectoparasiet leeft alleen aan de buitenzijde van zijn gastheer. Hij is afkomstig uit de tropische gebieden en is waarschijnlijk met import materiaal in onze streken terecht gekomen. Hij bezorgt met name kanariefokkers grote problemen tijdens de broedperiode. Opvallend is dat hij zich met name in het voorjaar en vroege zomer laat zien. Daarna worden de aantallen minder en aan het einde van de zomer wordt hij vrijwel nergens meer aangetroffen. Hieruit valt op te maken dat hij het vooral op de nestjongen heeft gemunt en blijkbaar niet goed in staat is om zich met behulp van volwassen dieren in leven te houden. Ook de temperatuur speelt een rol in de ontwikkeling van deze mijt.

Zwarte luis is te zien als kleine zwartachtige beestjes die snel bewegen over nesten en jongen. Ze zijn niet lichtschuw, waardoor ze overdag ook goed te zien zijn.

Doordat de mijten zich massaal op de nestjongen werpen om hen bloed af te nemen verzwakken ze de jongen zeer sterk en treed meestal na een aantal dagen de dood in. Er zijn maar weinig nestjongen die een dergelijke aanval overleven. Ook is deze mijt in staat om ziekten over te brengen.

Ten slotte ondervind ook de dierenliefhebber zelf last van deze mijt. Tijdens het verzorgen van de vogels komt hij op ons lichaam terecht en prikt ons aan. Hij spuit dan een geringe hoeveelheid speeksel in onze huid waardoor er kleine rode en jeukende vlekjes ontstaan. Mensen die hier overgevoelig voor zijn kunnen er soms vrij ernstige klachten aan overhouden in de vorm van sterk irriterende huiduitslag.

Algemene kenmerken van de zwarte luis
Een volwassen zwarte luis is ongeveer 0.5 mm groot, heeft 8 poten en is licht beige tot transparant van kleur met een duidelijke tekening op het lichaam (zie foto's).
De eieren worden door de vrouwtjes afgezet op stof en restmateriaal in de buurt van het vogelnest. Afhankelijk van de temperatuur komen de eieren na 1 à 2 dagen uit. Wanneer de temperatuur te laag is kunnen de eieren maandenlang blijven liggen. Ze komen dan pas uit wanneer het klimaat goed is en er voedselaanbod in de vorm van jonge vogels aanwezig is. Voordat de mijt volwassen is doorloopt hij een aantal verschillende nimfenstadia.

Leefwijze van de zwarte luis
Zwarte luizen leven in de directe omgeving van de jonge vogels. Ze houden zich op in de buurt van het nest. In tegenstelling tot de bloedmijten zijn ze niet lichtschuw, en krioelen ze overdag op de voerbakjes en over de randen van de nestjes. Ze lopen zeer snel en tijdens het verzorgen van de dieren zitten ze binnen korte tijd overal op ons eigen lichaam. Ze betreden de jonge vogels om bloed af te nemen, maar we zien ze ook vaak over de veren van de volwassen vogels lopen. Wanneer de pop zich op het nest bevind wordt ook deze door de mijten aangetast. Hierdoor wordt zij onrustig en verlaat ze steeds vaker het nest en laat ze de jongen op den duur aan hun lot over.

Symptomen bij uw vogels
Wanneer de vogels aangetast worden door zwarte luis, zullen zij rusteloos zijn, zich krabben, het nest vaker verlaten en zult u de mijten waarschijnlijk ook zien lopen op de nesten. Het is belangrijk om een aantasting van zwarte luis heel vroeg aan te ontdekken. Controleer daarom om de drie dagen de nesten op aanwezigheid van mijten en grijp in zodra u de eerste mijt heeft waargenomen.
Wanneer de mijten zich al in grote getale in en rond de nesten bevinden bent u te laat en zijn ze bijna niet meer uit te roeien. Dit kan een groot aantal dode jongen tot gevolg hebben.

Voorkomen van zwarte luis
Een plaag van zwarte luis komt altijd in een groep dieren door het inslepen van de eitjes via dieren, voer en bodembedekking of doordat de eitjes uit een vorig seizoen nog in het hok aanwezig zijn. Het voorkomen van import van deze mijten naar uw voliere of dierenverblijf is daarom de beste methode om geen last te krijgen van zwarte luis.
Het is duidelijk geworden dat de bloedzuigende mijten hun eieren ook in het voer van de vogels afzetten. Daarom is het zeer verstandig om het vogelzaad en eventuele andere voederproducten niet in het vogelverblijf te bewaren, maar op een andere plaats in een goed afgesloten verpakking. Wanneer het hen namelijk is gelukt om eieren in het voer af te zetten kunnen deze daar voor langere tijd in achter blijven zonder uit te komen. Wanneer het voer later aan de vogels wordt gegeven komen deze eieren plotseling wel uit en zal er een nieuwe plaag kunnen ontstaan. Om dezelfde reden is het ook verstandig om de voorraad bodembedekking elders op te slaan. Hierdoor krijgt de vogelmijt zo min mogelijk kansen om zich te vermeerderen.
Let er ook op dat er zo min mogelijk restanten van voer achterblijven in het vogelverblijf. Hierop kunnen de eieren namelijk maandenlang overblijven en in het nieuwe broedseizoen weer voor problemen zorgen. Een goede hygiëne is voor het voorkomen en bestrijden van zwarte luis dus erg belangrijk.

Bestrijding van zwarte luis
Het bestrijden van zwarte luis is niet eenvoudig. Er zijn een aantal chemische bestrijdingsmiddelen in de handel, maar in veel gevallen werken deze niet afdoende.